Naar inhoud

Mijn project, stap per stap

Bij de realisatie van een geothermisch ontwerp is het, ongeacht de omvang, noodzakelijk bepaalde essentiële stappen te volgen. De raming van de energiebehoeften van het gebouw en van het geothermische potentieel van de ondergrond vormen het vertrekpunt van elk nieuw geothermisch project. Installatie en onderhoud van de uitrusting door gedegen vaklui is eveneens onontbeerlijk.

Te volgen stappen voor de installatie van een geothermisch systeem

1. De energiebehoeften van het gebouw en het geothermische potentieel van de ondergrond inschatten

Door het inschatten van de energiebehoeften van het gebouw en van het geothermische potentieel van de ondergrond kan men in de eerste plaats het type geothermische systeem kiezen. Daardoor zal men ook juist kunnen dimensioneren, met andere woorden bepalen welk vermogen van de warmtepomp nodig is, alsook de benodigde diepte en het aantal geothermische sondes of geothermische bronnen in het geval van de ondiepe verticale systemen. 

Deze stap is uiterst belangrijk, want het op elkaar afstemmen van de energiebehoeften, het potentieel van de ondergrond en de dimensionering beperkt de installatiekosten. Hierdoor worden eveneens de werkingskosten van de geothermische installatie geoptimaliseerd.

Daarom is het ten zeerste aangeraden een beroep te doen op gekwalificeerde professionals (studiebureau, boorder, verwarmingsinstallateur). Zeker in het geval van een project voor een collectieve woning of een gebouw met tertiair gebruik is het absoluut noodzakelijk een beroep te doen op een in geothermie gespecialiseerd studiebureau, omwille van de complexiteit van de dimensionering. 

Energiebehoeften van het gebouw

Een bevoegd verwarmingsinstallateur kan de raming van de energiebehoeften van het gebouw doen. Informatie en documenten met betrekking tot de EPB-certificering, zoals de documenten van Leefmilieu Brussel, kunnen evenwel erg nuttig blijken.
http://www.leefmilieu.brussels/themas/gebouwen/de-energieprestatie-van-gebouwen-epb

Geothermisch potentieel van de ondergrond van Brussel

Om het geothermische potentieel van de ondergrond van Brussel te kennen is een goede kennis van de geologie van de site onontbeerlijk.

Voor ondiepe geothermische installaties in gesloten systeem (verticale geothermische sondes) is de warmtegeleidbaarheid van de ondergrond een van de centrale parameters. Dit hangt af van de grondsoorten waar de boring doorheen gaat. De warmtegeleidbaarheid is bijvoorbeeld doorgaans beter in zand- dan in kleilagen en neemt toe met de waterverzadigingsgraad.

Voor ondiepe geothermische installaties in een open systeem (geothermische bronnen) dient men de hydraulische eigenschappen van de watervoerende laag waaruit het water wordt opgepompt in overweging te nemen.

Op termijn zal er in het kader van het Brugeo-project een cartografische tool van het geothermische potentieel van de ondergrond van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest worden ontwikkeld. De tool zal op deze website staan. Alle toekomstige projectontwikkelaars en installateurs zullen er essentiële informatie in terugvinden. 

Op dit ogenblik is het mogelijk om voor Vlaanderen de tool die het Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf (WTCB) heeft ontwikkeld in het kader van het Smart Geotherm-project te raadplegen (enkel in het Nederlands). Deze tool laat toe een eerste inschatting te maken van het geothermische potentieel voor Brussel.
http://www.smartgeotherm.be/geothermische-screeningstool 

Bij de Belgische Geologische Dienst kan men overigens terecht voor informatie over geologische gegevens en het geothermische potentieel van de ondergrond van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
https://www.naturalsciences.be/en/science/do/25

2. Het type geothermisch systeem kiezen

De keuze van het soort van geothermisch systeem hangt af van verschillende factoren:

  • Gebouwtype: eengezins- of collectieve woning, industrieel of tertiair gebouw
  • Energiebehoeften van het gebouw: benodigd vermogen; verwarming en/of koeling
  • Renovatie of nieuwbouw
  • Locatie van het gebouw: bereikbaarheid van de site voor de boormachines, beschikbare grondoppervlakte
  • Geologische omstandigheden van de site: watervoerende lagen die al dan niet voorkomen

3. Te volgen administratieve stappen

Voor eengezinswoningen in Brussel zijn de geothermische systemen meestal ondiepe gesloten systemen (verticale geothermische sondes). Voor zover de warmtepomp aan bepaalde voorwaarden voldoet (zie rubriek vergunning), is er voor deze systemen doorgaans niets speciaals vereist, tenzij de aanvraag van de stedenbouwkundige vergunning voor de boring. 

Voor omvangrijkere gebouwen die een krachtigere warmtepomp vergen, is doorgaans een aangifte of een vergunning vereist.

4. Financiële steunmaatregelen aanvragen

Voor de installatie van een warmtepomp voor de verwarming of het sanitair warm water maakt men aanspraak op de energiepremie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Informatie op:
http://www.leefmilieu.brussels/themas/energie/premies-en-stimuli/de-energiepremies-2018

5. Installatie

De installatie van een geothermisch systeem vergt een knowhow en specifieke competenties, zodat er zich bij het boren geen problemen voordoen en het systeem zo goed mogelijke prestaties neerzet. Iedereen die eraan meewerkt (HVAC-installateur, in de ondergrond gespecialiseerd studiebureau, boorder) dient solide referenties te kunnen voorleggen. 

6. Onderhoud

Indien een weloverwogen keuze van geothermisch systeem werd gemaakt, de installatie volgens de regels van de kunst gebeurde en de nodige controles en onderhoud op regelmatige basis plaatsvinden, kan men een zeer performant systeem verkrijgen. Men dient de geothermische installatie ook regelmatig te volgen. In functie van het systeem zijn er verschillende niveaus van follow-up. 

Voor gesloten systemen moeten de recirculatiepompen elke 2 jaars worden gecontroleerd. 

Voor open systemen is er een meer geavanceerde monitoring vereist waarbij er toezicht is op de bronnen en de watervoerende laag (hydrodynamische eigenschappen van de boorgaten, herinjectietest, waterpeil, debiet, enz.).

Zich abonneren op alle nieuws omtrent geothermie in Brussel